Toekomst met MS      

 
Meer houvast voor patiënt en neuroloog
MS beter monitoren dankzij ‘MRI guided treatment’

Dr. Gerald Hengstman

Om de definitieve diagnose multiple sclerose te stellen, maken neurologen gebruik van MRI-scans. Daarna krijgen mensen met MS vaak alleen een MRI-scan als er iets in het ziektebeeld verandert. Toch kan het zinvol zijn vaker MRI-scans te maken. Deze zogenoemde MRI guided treatment kan de neuroloog en de patiënt bijvoorbeeld helpen bij de keuze voor een bepaalde behandeling. Dr. Gerald Hengstman, neuroloog in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven, beantwoordt vragen over deze relatief nieuwe manier van monitoren.

Wat houdt ‘MRI guided treatment’ volgens u in?
“Voor mij betekent het dat je de MRI-scan gebruikt in de afweging of starten met medicatie zinvol is of om een keuze te maken voor een bepaalde behandeling. Daarnaast kan de MRI behulpzaam zijn bij de beoordeling of het zin heeft een gekozen behandeling te continueren. Overigens vind ik ‘guided’ wel heel zwaar klinken. We laten ons natuurlijk niet alleen leiden door de MRI-scan. De scan is één van de parameters, maar is niet doorslaggevend. Op de scan kunnen wij dingen constateren die iemand nog niet heeft gemerkt. Van alle laesies die zichtbaar zijn op de MRI-scan merkt iemand er in 1 op de 10 gevallen zelf iets van. Er gebeurt dus veel zonder dat mensen dat direct merken terwijl het wel consequenties kan hebben op de lange termijn.”
 
Kunt u iets meer vertellen over T1- en T2-gewogen laesies en ‘black holes’?
“T2-laesies of FLAIR-laesies laten zien dat er ontstekingen zijn geweest, maar deze zeggen niets over de ernst of wanneer deze optraden. T1-laesies laten meer de ernst van de ontsteking en de zichtbare schade zien. Die schade kan zich vertalen in een gat in de hersenen, ook wel ‘black holes’ genoemd. Daarnaast wordt er vaak een T1-scan met contrast gemaakt. Als laesies aankleuren met dit contrastmiddel zijn ze in de regel niet ouder dan een week of zes. Op die manier kunnen we iets zeggen over het tijdsverloop van de ontstekingen.”
 
Wat is het verband tussen de MRI-scan en de invaliditeitsschaal EDSS?
“Een MRI-scan kan de kans op invaliditeit voor de komende tien tot twintig jaar voorspellen. Als er weinig afwijkingen te zien zijn op de scans, is de kans op invaliditeit kleiner. Als er veel afwijkingen of ‘black holes’ zichtbaar zijn, is er een grotere kans op invaliditeit.”
 
Wat is het verschil tussen MRI guided treatment en de ‘traditionele’ MRI-scan?
“Voorheen gebruikten neurologen de MRI-scan vooral om de diagnose te stellen. De afgelopen jaren is daar verandering in gekomen en krijgen mensen vaker scans. Bij MRI guided treatment krijgen de scans een belangrijke rol bij het monitoren van patiënten.”
 
Wat betekent monitoren van het ziekteproces voor u?
“Op het moment dat iemand start met een behandeling, maken wij een MRI-scan. De scan maken we later weer om het effect van de behandeling te kunnen beoordelen. Er is veel discussie over wanneer je weer zo’n scan zou moeten maken. Als de MS bij iemand rustig is en als dat ook blijkt uit de MRI-scan, zijn minder scans nodig. Ik kijk naar drie aspecten: de terugvallen die de patiënt ervaart, de handicapprogressie en de MRI-scan.”
 
Wat is de meerwaarde van MRI guided treatment?
“Er is veel beter zicht op de effectiviteit van de ingezette behandeling. Dankzij de scans is het mogelijk tijdig bij te sturen en problemen te voorkomen. Mensen met MS krijgen meer zekerheid of de behandeling zinvol is en of de behandeling doet wat zij ervan verwachtten. Op die manier kunnen zij ondanks MS een zo normaal mogelijk leven leiden. Ook de arts krijgt meer zekerheid omdat duidelijk wordt of de gekozen behandeling de juiste is. Bovendien kun je iemand behandelen voordat hij verschijnselen heeft waardoor het langer goed met hem gaat. Er zijn veel behandelmethoden en dankzij de MRI-scan is er meer houvast die helpt bij het maken van een keuze. Het is nog zeker geen gemeengoed, maar ik zie dat steeds meer neurologen kiezen voor deze wijze van monitoren.”
 
Zijn er ook nadelen?
“De belasting voor de patiënt valt mee. Wij maken ongeveer één keer per jaar een MRI-scan. Als de scan gemaakt is, is er wel even een periode van onzekerheid. Het wachten op de uitslag is altijd spannend. Voor een neuroloog is het lastig te bepalen wanneer hij daadwerkelijk moet handelen. Helaas zijn er voor multiple sclerose geen geneesmiddelen, maar alleen middelen die de ziekte remmen. Hoeveel mate van ziekte is acceptabel voor de patiënt? Het advies is makkelijker als de MRI-scan heel rustig of heel onrustig is, maar daartussen is een grijs schemergebied.”
 
Laat u de MRI-scan aan de patiënt zien?
“Ja. Ik laat de scan altijd zien en leg uit wat het betekent. Mensen kunnen de situatie dan vaak veel beter begrijpen en op basis daarvan bepaalde afwegingen maken. Wij kunnen alleen informatie aanreiken. De uiteindelijke beslissing over bijvoorbeeld bepaalde medicatie ligt bij de patiënt zelf. Ik raad mensen met MS aan om van tevoren na te denken over wat hun doelstelling van de behandeling is en hoe zij willen evalueren of deze wordt gehaald. De patiënt moet een volledig beeld hebben van de stappen in het proces.”
 
Een MRI-scan maken is kostbaar. Wegen de kosten op tegen de eventueel behaalde voordelen?
“De tijd moet het nog leren, maar ik denk het wel. Door betere monitoring kunnen we effectiever omgaan met dure medicatie. Ook kunnen we eventuele problemen zoveel mogelijk voorkomen waardoor iemand later minder zorg nodig heeft en mogelijk langer in de samenleving kan blijven participeren.”
 
Wat zijn uw ervaringen tot nu toe?
“Erg positief. De MRI-scans geven voor beide partijen meer duidelijkheid en daardoor meer houvast. Mensen krijgen hierdoor ondanks de MS een bepaalde rust. Zij vinden het fijn dat het met MRI-scans mogelijk is de MS te monitoren.”
 
 
 
Biogen ©Biogen Idec International BV